سرمایه گذاری در ایران (بخش سوم: رقابت پذیری)

لینک دانلود

 

اپیزود پنجم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا

در این اپیزود از پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا، مواردی دیگر از مشکلات سرمایه گذاری در ایران، نقش فناوری و رقابت پذیری را به زبان ساده مورد بررسی قرار داده ایم.

منتظر نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما درباره پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا هستیم.

شما می‌توانید علاوه بر وبسایت ما، از طریق اینستاگرام و تلگرام باتاب کارا به آدرس @batabkara نیز با ما در ارتباط باشید.

منتظر شما هستیم!

 

دلایل ضغف سرمایه گذاری در ایران

در کشور ما سرمایه‌گذاری در بخش‌های مدرن یا با فناوری بالا بسیار محدود و ضعیف است. این ضعف دلایل مختلفی دارد، از جمله اینکه ما به دلیل ضعیف بودن در بخش تحقیق و توسعه، عمدتا کالاهای صنعتی را گران تولید می‌کنیم. از آنجایی که معمولا جنبه نوآورانه در آنها ضعیف است، با حاشیه سود بسیار پایین به فروش می‌رسند و در نهایت نیز به دلیل قیمت تمام‌شده بالا، رقابت‌پذیر نیستند. برخلاف ما، کشورهای پیشرفته به واسطه نوآوری بالایی که در تولیداتشان دارند، می‌توانند محصولات را با قیمت بالایی عرضه کنند و رقابت‌پذیری خود را حفظ کرده یا افزایش دهند! دلایل دیگر این ضعف‌ها نیز به واسطه ضعف در ارتباط با بخش علمی جامعه است؛ دلایلی مانند مهاجرت نخبه‌ها و متخصصان، همچنین ارتباط ضعیف صنعت و دانشگاه. این شرایط در حالی رقم خورده که اگر طی یک دوره محدود، فضای کسب و کار اصلاح گردد، البته با حمایت دولت، در دوره بعدی، سرمایه‌گذاری تولید وسیع‌تر شده و در مدار شتاب و رشد فزاینده قرار می‌گیرد.

متاسفانه وجود بنگاه‌های انحصاری شبه‌دولتی یا دولتی و استفاده آنها از منابع ارزان و حتی عمومی، قدرت رقابت را از بنگاه‌های خصوصی گرفته، به طوری که بخش خصوصی تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری طولانی مدت در بخش‌های مختلف ندارد. با اینکه دائما در رسانه‌ها از خصوصی‌سازی می‌شنویم و مسئولان دولتی با این شعار سال‌ها ذهن‌ها مشغول کرده‌اند، اما هر روز بیشتر از قبل، نقش حاکمیت و نهادهای دولتی یا شبه‌دولتی پررنگ‌تر می‌شود. البته فضای تورمی موجود نیز باعث شده تقاضای سرمایه‌گذاری محدودتر گردد.

رقابت پذیری

برای سنجش رقابت‌پذیری در دنیا شاخص بین‌المللی وجود دارد. مجمع جهانی اقتصاد هر ساله میزان این شاخص را برای هر کشور، بر اساس اطلاعاتی که از آنها جمع‌آوری می‌کند، اعلام می‌نماید. این مجمع اولین بار گزارش رقابت‌پذیری جهانی را در سال 1979 با پوشش 19 کشور انجام داد. البته ایران از سال 2010 به جمع کشورهای حاضر در این رتبه‌بندی جهانی اضافه شد. ایران در سال 2010 در شاخص رقابت‌پذیری در رتبه 69 دنیا بود و با گذشت حدود 8 سال، بعد از افت و خیزهایی که داشت، سال 2018 مجددا به همان رتبه یعنی 69 رسید. این در حالی است که همین سال کشورهای سوییس، امریکا و سنگاپور در رتبه‌های اول تا سوم این شاخص قرار گرفتند. همچنین جالب است بدانیم که در این لیست عربستان رتبه 30، بحرین رتبه 44، ترکیه رتبه 53 و اردن رتبه 65 را دارند و کشورهایی مانند کرواسی رتبه 74، برزیل رتبه 80، تونس رتبه 95 و مصر رتبه 100 رو به خودشان اختصاص داده‌اند. ایران در بین معیارهای 12گانه برای سنجش شاخص رقابت‌پذیری، بالاترین رتبه را در شاخص اندازه بازار به دست آورده و بدترین رتبه نیز به کارایی بازار نیروی کار مربوط می‌شود.