توزیع در ایران

لینک دانلود

اپیزود دهم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا

در اپیزود دهم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا، توزیع در اقتصاد ایران را بررسی می‌کنیم.

منتظر نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما درباره پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا هستیم.

شما می‌توانید علاوه بر وبسایت ما، از طریق تلگرام و اینستاگرام باتاب کارا نیز با ما در ارتباط باشید.

منتظر شما هستیم!

توزیع در ایران

در این اپیزود چه خواهیم شنید؟

با وجود اینکه توزیع، یکی از حلقه‌ های مهم و ضروری زنجیره تامین است، اما به هر حال از لحاظ درجه اهمیت بعد از تولیدات صنعتی و کشاورزی قرار می‌ گیرد. نکته مهم اینجاست که تجارت و توزیع کالا باید زاییده تولیدات قوی داخلی باشد، نه زاییده وارداتی که پولش از محل فروش منابع طبیعی کشورمون تامین می‌ گردد. در این صورت است که توزیع ارزش‌زا و نه ارزش‌زدا به حساب می آید. البته سهم توزیع از ارزش بازاری کالاها نیز باید به گونه ای منطقی محاسبه گردد تا تجارت مختل نشود. این بدان معنی است که سود بیشتر در واسطه‌گری باشد و نه تولید، که این امر بر پیکره اقتصاد یک کشور ضربه وارد می کند.

فعالیت‌های مختلف زمانی در اقتصاد ارزش‌زا هستند که در جایگاه واقعی خود قرار بگیرند. به عبارت دیگر زمانی که از جایگاه خودشان فاصله می گیرند و کارکردهای غیرمعمول پیدا می کنند به یک عامل مزاحم تبدیل می شوند. فعالیتهای مختلف در یک اقتصاد سالم به اندازه مشارکتشان در زنجیره ارزش، ارزشمند بوده و از ارزش محصول بهره‌مند می گردند. اگر تقسیم ارزش به نحوی باشد که یکی یا بعضی از عناصر تشکیل‌دهنده زنجیره را مایوس گرداند، دیر یا زود زنجیره ارزش دچار مشکل و اختلال می گردد.

اگر یکی از این حلقه‌های زنجیره ارزش درست کار نکند تولید از رمق می افتد. در واقع توزیع کالا، آخرین حلقه‌ی زنجیره تامین کالاست. یعنی توزیع‌کننده‌ها پلی هستند بین تولیدکننده و مصرف‌کننده که فعالیتشان به عنوان حلقه نهایی این زنجیره هم مهم است و هم حیاتی. یک شبکه توزیع موفق، برای اینکه بتواند با سود پایدار، هزینه‌های توزیع را کاهش دهد هم به برنامه‌ریزی و طراحی و هم به فروشگاه‌های مدرن نیاز دارد. در واقع شبکه توزیع مدرن، همه امور مربوط به طراحی و نوآوری، تحقیقات بازار، تبلیغات، لجستیک، برندینگ و حتی خدمات پس از فروش را شامل می گردد. این ارتباط تنگاتنگ هم موجب تشویق تولیدکننده‌ها به نوآوری‌های مستمر شده، هم باعث جلب رضایت مشتری می گردد. ارتقاء شبکه توزیع در یک جامعه، افزایش سطح رفاه را به دنبال دارد و البته توزیع هنگامی پویا و قدرتمند می شود که تولیدات نیز متنوع و پویا باشد.

البته تجربه کشورهای توسعه‌یافته‌ای همچون ژاپن نشان داده که قبل از تولید انبوه و انقلاب بهره‌وری، زمینه تجارت و توزیع معمولا محدود بوده و شبکه توزیع ضعیف عمل می کند. اگر در چنین شرایطی عوامل اقتصادی بیشتر از حد نیاز در اقتصاد جولان دهند، برای رشد و توسعه یک کشور خوشایند نیست. مثلا اگر در کشوری که هنوز تولید به درستی نظام‌یافته یا به اصطلاح روی ریل صحیح خود نباشد، نباید بر توزیع و تجارت سرمایه‌گذاری زیادی کرد و برای تقویت و گسترش نظام توزیع تلاش زیادی کرد.

وضعیت شبکه توزیع در کشور ما در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته و حتی برخی از کشورهای در حال توسعه بسیار متفاوت است. بخشی از این تفاوت‌ها قابل توجیه نیست. امروزه در کشورهای توسعه‌یافته فروشگاه‌های زنجیره‌ای تا حد زیادی جایگزین مغازه‌های کوچک و سنتی شده اند. این کار باعث شده تا حد زیادی هزینه‌های توزیع و در نتیجه آن قیمت مصرف‌کننده کاهش قابل توجهی پیدا کند. اما اخیرا عده زیادی در ایران بیشتر به مغازه‌داری و کسب درآمد از راه‌های میانبر علاقه نشان داده و به گسترش دلالی و و اسطه‌گری در قالب پاساژها و برج‌های تجاری دامن زده‌اند. این فعالیت‌ها بیشتر بخش نامولد اقتصاد ایران را رونق داده و روحیه تولید و کوتاه کردن مسیر واسطه‌گری را زیر سوال می برد. این شیوه باعث شده تا بسیاری از جوانان و قشر مولد در روستاها و شهرهای کوچک، فعالیت تولیدی در دامداری و کشاورزی را رها کرده و رهسپار شهرهای بزرگ گردند تا با اجاره مغازه یا واسطه‌گری‌های زائد درآمد خود را بالاتر ببرند. مگر یک شهر چه تعداد پاساژ یا مغازه لازم دارد؟ با این روش می خواهیم توسعه‌یافته شویم و با بقیه کشورها رقابت کنیم؟