سرمایه گذاری در ایران (بخش هفتم: سرمایه‌گذاری خارجی)

لینک دانلود

اپیزود نهم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا

در اپیزود نهم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا،سرمایه‌گذاری خارجی را بررسی می‌کنیم و به این موضوع می‌پردازیم که این نوع سرمایه‌گذاری چه ویژگی‌هایی دارد.

منتظر نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما درباره پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا هستیم.

شما می‌توانید علاوه بر وبسایت ما، از طریق تلگرام و اینستاگرام باتاب کارا نیز با ما در ارتباط باشید.

منتظر شما هستیم!

در این اپیزود چه خواهیم شنید؟

هنگامی‌که کشورها برای سرمایه‌گذاری با کمبود کالاهای سرمایه‌ای مواجه می‌شوند، از سرمایه‌گذاری خارجی به عنوان یک فرصت استفاده می‌کنند. اما این به آن معنی نیست که با هر شرایطی و هر کیفیتی، سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند حکم فرشته نجات را داشته باشد. سرمایه‌گذاری خارجی عمدتا نقش مکمل و پیش‌برنده‌ای در اقتصاد دارد. یعنی نتیجه‌بخش بودن آن به عوامل دیگر نیز بستگی دارد. برای مثال به اینکه یک کشور تا چه میزان آمادگی داشته باشد و برای این نوع سرمایه‌گذاری تا چه میزان زمینه‌سازی کرده باشد یا اینکه مسئولان تا چه حد شرایط اقتصادی را مساعد این اقدام کرده و برنامه‌ریزی لازم را انجام داده باشند.

تاریخ نشان داده است کشورهایی در استفاده از این فرصت موفق بودند که در اولین گام در اقتصاد داخلی، برنامه‌های توسعه و استراتژی‌های رشد را مشخص نموده، از منابع داخلی استفاده موثر کرده و پس از آن در قسمت‌های حساس و ضروری از سرمایه‌گذاری خارجی به عنوان مکمل استفاده کرده‌اند. زمانی سرمایه‌گذاری خارجی برای یک کشور کارآمد است که شرایط باثبات و پایداری وجود داشته باشد. از طرف دیگر آنکه کشور میزبان تا چه میزان آمادگی داشته باشد تا از سرمایه‌گذاری خارجی به نفع کاستی‌ها و ارتقاء دانش فنی خود استفاده کند موضوع مهمی است.

چین به عنوان یک نمونه موفق، با داشتن نزدیک به یک و نیم میلیارد نفر جمعیت، چهارمین کشور وسیع دنیا به حساب می‌آید. بهره‌وری بالا در تولید، نیروی کار ارزان و زیرساخت‌های نسبتاً مناسب این کشور از جمله عواملی هستند که چین را علی‌رغم نقاط ضعفی که دارد به تولیدکننده پیشرو در دنیا تبدیل کرده‌ است. اقتصاددانان رمز اصلی موفقیت این کشور را داشتن چشم‌انداز توسعه و استراتژی مناسب برای استفاده از منابع مالی خارجی می‌دانند. چین با وجود پایبندی به ارزش‌های کومونیسم، قواعد بازی بین‌المللی را هم به رسمیت شناخته و این‌گونه به روابطش رونق داده است. این کشور در سال 2019 موفق به جذب بیش از ۱۳۷ میلیارد دلار سرمایه خارجی مستقیم شد. این میزان حدود 6 درصد بیشتر از سال قبل از آن (2018) را نشان می‌دهد. چین توانسته است ۴۰ هزار شرکت و موسسه را نیز با کمک سرمایه خارجی در این سال ثبت کند. بخش بزرگی از سرمایه‌های خارجی مستقیم در چین به سمت مناطق آزاد تجاری این کشور هدایت شده، به طوری که سرمایه‌گذاری سنگاپور در چین در سال 2019 میلادی بیشتر از ۵۱ درصد، سرمایه‌گذاری هلند بیشتر از ۴۳ درصد و سرمایه‌گذاری کره جنوبی بیشتر از ۲۱ درصد در این کشور افزایش پیدا کرده است. آمارهای سازمان ملل نیز نشان‌دهنده آن است که چین همچنان بعد از آمریکا، دومین کشور جهان با بیشترین حجم ورود سرمایه خارجی به شمار می‌رود. 

به طور خلاصه می‌توان گفت اگر غافل شویم و در کشورمان آمادگی لازم را فراهم نکنیم، ورود سرمایه خارجی عملا به گسترش بازار کالاهای خارجی منجر می‌گردد. این امر بدان معنی است که به جای اینکه این نوع سرمایه‌گذاری منجر به بسترسازی برای توسعه کشور شود، اهداف و برنامه‌های سرمایه‌گذار را پیش می‌برد. ضمنا مطالعات تجربی نشان داده در صورتی که سرمایه‌گذاری خارجی در کالاهای اولیه و صنایع مرتبط با مواد خام مانند نفت و پتروشیمی یا معدن انجام گردد، اثرات مثبت چندانی نداشته و تنها در صورتی موثر است که در صنایع با ارزش افزوده بالا و تولید کالاهای نهایی وارد شده و به نوعی بسترساز انتقال دانش فنی باشد. طبق بررسی‌ها، سال 1398 کشورهای همسایه مانند ترکیه، افغانستان و امارات بیشترین سرمایه‌گذاری را در طرح‌های صنعتی، معدنی و تجاری ایران داشتند. البته در سال‌های نه چندان دور اروپایی‌ها پیشتاز سرمایه‌گذاری در ایران بودند که با تشدید تحریم‌ها، کشورمان با کاهش چشمگیر سرمایه‌گذاری خارجی مواجه شد.

نکته مهم آن است که ما قطعا به سرمایه‌گذاری خارجی نیاز داریم، اما نه فقط بخاطر کمبود منابع مالی، بلکه بیشتر بخاطر کمبود دانش فنی. مطالعه تجربه کشورهایی مانند چین، کره، ترکیه و بسیاری از کشورهای در حال توسعه‌ی دیگر مانند مالزی، درس‌های آموزنده‌ای به ما می‌دهد که لازم است سیاست‌گذاران کشور بیشتر به آنها توجه کنند. در نهایت می‌توان گفت که علی‌رغم شرایط سخت تحریم و بی‌تدبیری برخی مدیران، کشور ما با پتانسیل و جذابیت‌های زیادی که دارد برای سرمایه‌گذاران خارجی بازهم جذاب است.