سرمایه گذاری در ایران (بخش ششم: جنبه‌های نرم‌افزاری)

لینک دانلود

 

اپیزود هشتم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا

در اپیزود هشتم پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا، جنبه های نرم افزاری سرمایه‌گذاری را بررسی می‌کنیم و به این موضوع می‌پردازیم که در یک سرمایه‌گذاری موفق چه عوامل دیگری به جز پول اهمیت دارند.

منتظر نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما درباره پادکست اقتصادی رادیو باتاب کارا هستیم.

شما می‌توانید علاوه بر وبسایت ما، از طریق تلگرام و اینستاگرام باتاب کارا نیز با ما در ارتباط باشید.

منتظر شما هستیم!

در این اپیزود چه خواهیم شنید؟

همه ما می دانیم که در یک سرمایه گذاری موفق لازم است به همه ابعاد و جنبه های آن توجه کنیم. این یعنی در کنار ابعاد سخت افزاری (مانند پول و ماشین آلات)، ابعاد اطلاعاتی، نیروی انسانی و حتی بعد سازمانی و مدیریت آن نیز باید مورد توجه قرار بگیرد. در صورتی که به ابعاد نرم افزاری یک سرمایه گذاری توجه کافی نشود، انتقال تکنولوژی بسیار کند صورت می گیرد و می توان گفت بهره وری کاهش چشمگیری پیدا می کند. تجهیزات و دارایی های فیزیکی (یا همان جنبه های سخت افزاری سرمایه گذاری) در یک پروژه، زمانی بازدهی مطلوب دارد که تحت نظر، سازماندهی و مدیریت درست نیروی انسانی توانمند و مسلط به کارکرد آن تجهیزات قرار گیرد. متاسفانه به دلیل رواج نگرش‌های محدود در جامعه و از طرف دیگر به واسطه درآمدهای نفتی سرشار در سالهای گذشته، کمتر به بعد نرم افزاری سرمایه گذاری توجه کرده‌ایم و این نگرش تا به حال باعث از بین رفتن سرمایه های زیادی در کشورمان شده است. این موضوع که ما هنوز بعد از حدود نیم قرن تلاش، صادرکننده محصولات خام، با ارزش افزوده پایین، و واردکننده کالاهای نهایی، با ارزش افزوده بالا هستیم، می تواند گواه این ادعا باشد.

تجربه کشوری مانند کره جنوبی به ما نشان می دهد که داشتن مواد اولیه مزیت نیست، بلکه مزیت در خلق کالای نهایی با استفاده از صنعت بوده و آنهایی می توانند به مزیت رقابتی دست پیدا کنند که حلقه های بالایی و پایینی صنعت را داشته باشند.

صنعت خودروسازی و فولاد، دو نمونه عینی!

اگر بخواهیم مثالی از وضعیت نه چندان خوب خود در این زمینه بیاوریم، صنعت خودروسازی نمونه خوبی است. ضعف و عقب ماندگی در این صنعت کاملا مشهود است، به طوریکه سالها است با گذاشتن تعرفه های بالا و محدودیت واردات از خودروسازای داخلی حمایت کرده ایم و مصرف کنندگان داخلی را از خودروهای باکیفیت خارجی تا حد زیادی محروم ساختیم. هزاران میلیارد تومان از منابع بانکی را به پای خودروسازان ریختیم و نهایتا چیزی بهتر از محصولات فعلی تحویل نگرفتیم! حتی در خودروهایی که چندین سال پیش ادعا کردیم خودکفا شده ایم، همزمان با جهش نرخ ارز قیمت آن خودرو نیز افزایش چشمگیری پیدا کرد و بعدها مدیران خودروساز اعتراف کردند که در این محصول، هنوز 6000 یورو وابستگی ارزی وجود دارد.

در صنعت فولاد نیز با وضعیت بهتری روبرو نیستیم و مشکل مشابهی داریم. چراکه در حالی که در این صنعت، صادرکننده کلوخه های آهنی و فلزی هستیم، تقریبا می توان گفت در بیشتر بنگاههای فولاد داخلی، واردکننده ورقهای آلیاژی هستیم. ما کارخانه های دولتی و خصوصی فولادسازی بسیاری داریم که در آنها صرفه‌ به مقیاس رعایت نمی شود و از نظر فنی نیز بسیار انرژی بر و وابسته به کالاهای واسطه‌ای هستند.

 

به طور کلی برای یک سرمایه گذاری موفق نه تنها توجه به جنبه های نرم افزاری مهم است، بلکه توجه به تناسب این جنبه ها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. این بدان معنی است که اگر ابزار فنی را در نظر نگیریم، نه تنها اطلاعات، مدیریت و آموزشها و مهارتها در بحث سرمایه گذاری هر کدام اهمیت بسزایی دارند، بلکه باید تناسب بین آنها نیز رعایت گردد. البته ایجاد توازن بین جنبه های سخت افزاری یعنی ابزار فنی و تجهیزات و جنبه های نرم افزاری یعنی سازمان و مدیریت، اطلاعات و مهارت و آموزش، اصلاحات اساسی و نهادی در حوزه های مختلف را نیاز داشته و تغییر نگاه‌ها و نگرشها را به عنوان یه ضرورت می طلبد. این را می دانیم که ما در کشورمان مشکلات زیرساختی کمی نداریم، اما تغییر نگاه چیزی است که در عرصه مدیریت کلان، مهمتر از هر چیز دیگر به نظر می رسد.